Brede diëtisten informatie over voedingsdoelen

Biologisch

Biologische voeding wordt steeds meer gebruikt. Dierenwelzijn en milieu zijn de belangrijkste redenen hiervoor.

Biologische voeding is op een bepaalde wijze geproduceerd waarbij rekening is gehouden met de invloed op mensen, dieren en het milieu. De term biologisch mag niet zomaar gebruikt worden. Hiervoor zijn voorschriften vastgesteld waaraan een product moet voldoen. Deze voorschriften zijn internationaal bepaald. Dit wil zeggen dat de regels ook voor andere landen gelden. Hierdoor is de term ‘biologisch’ beschermd. Het mag niet zomaar op ieder voedingsmiddel vermeld worden. Biologische voeding wordt ook wel omschreven als duurzame voeding. Het is op een manier geproduceerd waardoor het meer oog heeft voor duurzame aspecten. Hiermee wordt bedoeld dat het rekening houdt met bijvoorbeeld dierenwelzijn en impact op het milieu. Met het milieu wordt ook wel ecologie bedoeld. Ecologie staat voor alle processen en relaties tussen mensen, dieren, planten en aarde. Hierbij wordt ook wel van het ecosysteem gesproken. Dit systeem gaat er van uit dat alles wat de mensheid doet, ook invloed heeft op planten, dieren en de aarde.

Er zijn meer termen die worden gebruik om biologische voeding te omschrijven. Ecologisch en organic zijn van die termen. Ook deze termen zijn beschermd. Om biologische voedingsmiddelen te herkennen zijn er keurmerken ontwikkeld. In Europa wordt het EKO-keurmerk gebruikt. Het is de taak van de overheid om te controleren of producten met het EKO-keurmerk daadwerkelijk biologisch zijn. Ook bestaan er biologisch-dynamische producten. Deze producten voldoen aan nóg strengere eisen dan normale biologische producten. Deze zijn te herkennen aan het Demeter keurmerk.

 

Geschiedenis

Biologische voeding is tegenwoordig hot. De laatste jaren is de biologische branche de snelst groeiende branche in de voedingsmiddelensector. Wereldwijd is sinds 2001 de omzet van biologische producten verdubbeld. In 2011 werd er in Nederland 87 miljoen euro meer uitgegeven aan biologisch voedsel dan het jaar ervoor. Ondanks de economische crisis. Dat is opvallend, aangezien biologische producten vaak duurder zijn dan reguliere producten. Steeds meer levensmiddelenbedrijven gaan over op een meer duurzame werkwijze. Dit gebeurt voornamelijk omdat het imago belangrijk is voor een bedrijf. Veel organisaties willen een “groen” en duurzaam imago met oog voor milieu. Ook doen bedrijven dit omdat de vraag van consumenten naar biologische producten sterk gestegen is. Deze vraag is onder andere gestegen door meer aandacht voor dierenwelzijn.

De opkomst van biologische voeding is mede het gevolg van enkele dierziekten. Dit begon rond de uitbraken van BSE, mond- en klauwzweer en de varkenspest in het begin van de jaren ‘90. Volgens velen waren slechte leefomstandigheden van de dieren de oorzaak van de ziekten. Hierdoor kregen consumenten meer oog voor biologische producten. Enkele jaren geleden waren het vooral de natuurvoedingswinkels die biologische voedingsmiddelen verkochten. Tegenwoordig is er in iedere supermarkt een groot assortiment biologische producten te vinden. Sinds 1991 is de biologische plantaardige productie wettelijk geregeld. Plantaardige productie is het produceren van plantaardige producten zoals groenten en fruit. Alle eisen die aan de productie worden gesteld zijn wettelijk vastgelegd. Vanaf 1999 geldt dit ook voor biologische dierlijke productie. Hierin staat vermeld op welke wijze producten geproduceerd dienen te worden. Als daar niet aan wordt voldaan, mag het geen biologisch heten. Vroeger waren er slechts enkele boeren die landbouwproducten biologisch teelde. De term biologisch bestond toen nog niet. Groenten en fruit werden verkocht als “onbespoten”.

 

Voeding

Tegenwoordig zijn vrijwel alle voedingsmiddelen biologisch te verkrijgen. Het belangrijkste motief voor mensen om voor biologische voeding te kiezen is het dierenwelzijn. Veel mensen vinden de behandeling van dieren in de bio-industrie slecht. De bio-industrie is een bedrijfstak waarin op grote schaal dieren worden geproduceerd. Voornamelijk voor vlees. Dieren hebben vaak weinig leefruimte en zien niet veel daglicht. Biologisch vlees is daarom veel in trek. Een biologische koe kan bijvoorbeeld meer buiten lopen dan een koe uit de bio-industrie. Op de verpakking van voedingsmiddelen worden verschillende termen gebruikt:

  • Plantaardig: Producten die uitsluitend afkomstig zijn van een plantaardige bron. Er zijn geen ingrediënten aanwezig afkomstig van een dier.
  • Verse producten en weinig bewerkte producten: Het volledige product (bv. appel met schil of producten zonder kunstmatige toevoegingen).
  • Seizoensproducten: Seizoensproducten zijn producten die in een bepaald seizoen geproduceerd zijn. Het gaat erom dat deze producten ook daadwerkelijk in dat seizoen geconsumeerd worden. Hierdoor hoeven er geen extra verpakkingsmaterialen of conserveermiddelen worden gebruikt.
  • Regioproducten: Producten die in een bepaalde regio geproduceerd zijn. Door producten uit de regio te gebruiken hoeft er niet veel energie gebruikt te worden voor bijvoorbeeld transport.

 

Gezondheid

Veel mensen zijn ervan overtuigd dat biologische voeding gezonder is dan reguliere voedingsmiddelen. Aantoonbaar bewijs hiervoor is nog niet geleverd. Er is nog geen wetenschappelijke bewijs dat een biologisch voedingspatroon gezonder is dan niet-biologisch. Volgens aanhangers van biologische voeding komt dit omdat een lange-termijn effect nu eenmaal lang duurt. Het bewijs zou volgens hen dus op den duur wel aangetoond worden.

Onlangs werd de invloed van biologische voeding op de gezondheid opnieuw onderzocht. Hieruit bleek dat biologische voeding niet gezonder is dan reguliere voeding. De meeste biologische voeding zou geen betere voedingswaarde hebben dan niet-biologisch. Ook dit onderzoek plaatst een kanttekening over het lange-termijn effect. Het lange-termijn effect is niet mee genomen in het onderzoek en daar is op dit moment dus nog niets over te zeggen. Ook zijn er twijfels over de overblijfselen van pesticiden. Pesticiden zijn chemische bestrijdingsmiddelen. Deze kunnen bij te grote hoeveelheden schadelijk zijn voor de gezondheid. Uit onderzoek is gebleken dat op veel niet-biologische producten 7% te veel pesticiden zitten. Of dit schadelijk is voor de gezondheid is niet te zeggen. Er zijn wel enkele specifieke biologische voedingsmiddelen die aantoonbaar meer gezonde stoffen bezitten. Tomaten en yoghurt zijn daar voorbeelden van.

 

Voordelen

De voordelen van biologische voeding kunnen zijn:

  • milieuvriendelijk: Biologische voeding belast het milieu minder.
  • dierenwelzijn: Dieren uit de biologische sector hebben een beter leven gehad. Zij krijgen ander (biologisch) voer, meer leefruimte en een natuurlijk groeitempo. Met natuurlijk groeitempo wordt bedoeld dat zij geen hormonen krijgen toegediend om sneller te groeien.
  • smaak: Aanhangers van biologische voeding vinden de smaak vaak beter. Uiteraard is smaak per persoon verschillend.
  • voedingswaarde: Sommige biologische producten hebben een gezondere voedingswaarde. Zo heeft biologische melk minder verzadigd vet en meer omega 3 vetten. Omega 3 vetten kunnen onder andere de kans op hart- en vaatziekten verkleinen. Verzadigd vet vergroot de kans op hart en vaatziekten.

 

Nadelen

De nadelen van biologische voeding kunnen zijn:

  • prijs: De prijs van biologische voeding ligt hoger dan reguliere voeding. Dit komt bijvoorbeeld omdat er voor de productie meer ruimte nodig is. Ook is het leven van dieren langer. Door het langere leven wordt de productie duurder. Bijvoorbeeld omdat de dieren dus ook meer eten. Voor mensen die geen of weinig biologische producten kopen is de hoge prijs de belangrijkste reden voor het vermijden.
  • kwaliteit: Doordat er geen bestrijdingsmiddelen worden gebruikt kunnen groenten en fruit aangetast worden door bijvoorbeeld insecten.
  • minder lang houdbaar: Er worden in biologische producten minder of andere conserveermiddelen gebruikt. Hierdoor kan het eerder gaan bederven.
biologische voedingdierenwelzijnmilieuecologischduurzaamheidEcologischorganicökologischEKO-keurmerknatuurvoedingswinkelslange termijn effectpesticidenonbespotengroen

Onderzoek

  • Senioren gebruiken veel biologische producten. Veel senioren vinden het belangrijk om een duurzame leefstijl te hanteren. Redenen hiervoor zijn gezondheid, smaak en dierenwelzijn.
  • Biologische tomaten smaken beter. Deze betere smaakwaarneming komt overigens slechts doordat ze als biologisch gelabeld zijn. Als het geen biologische tomaat is, maar wel zo genoemd wordt, vinden mensen de smaak toch beter. Dit bewijst dat wat er op het etiket staat, de smaakbeleving beïnvloedt.
  • Eén op de vier Nederlanders geeft in vergelijking met vorig jaar aan meer biologische producten te kopen. Slechts 6% van de Nederlanders is juist minder gaan kopen. De belangrijkste reden voor de stijging is het welzijn van dieren. Toch eten veel Nederlanders nog niet regelmatig biologisch. Dit heeft vooral te maken met de hoge prijs van biologische voeding. Ander onderzoek toont echter aan dat 42% wel bereid is om extra te betalen voor biologische voedingsmiddelen.
  • Eén op de vier Nederlanders geeft in 2012 aan meer biologische producten te kopen ten opzichte van 2011. 6% is juist minder gaan kopen. De belangrijkste reden voor de stijging is het welzijn van dieren. Veel Nederlanders eten echter nog niet regelmatig biologisch. Dit heeft vooral te maken met de hoge prijs van biologische voeding. Ander onderzoek toont echter aan dat 42% wel bereid is om extra te betalen voor biologische voedingsmiddelen.
  • Consumenten kiezen liever voor lokale producten dan biologische producten. Van de ondervraagden gaf 23,8% aan lokale producten het belangrijkste te vinden. Voor biologische producten kwam dit neer op 10,4%. Overigens vond 34,7% allebei de eigenschappen even belangrijk. Er waren ook mensen die aangaven niets te geven om biologische dan wel lokale producten. Dit betrof 19,1% van de ondervraagden. Opvallend was dat dit percentage het hoogst was onder laagopgeleiden.
  • Onderzoekers hebben ontdekt dat de gewone landbouw duurzamer kan zijn dan de biologisch. Als de reguliere landbouw streeft naar een maximale oogst en gebruik maakt van milieuvriendelijke technieken zou het in vergelijking met biologische landbouw minder energie gebruiken. Minder energie zou minder uitstoot van broeikasgassen betekenen. De opbrengst van biologische landbouw ligt daarentegen 20% lager dan die van de reguliere landbouw. Dit betekent dat biologische landbouw meer grond nodig heeft om dezelfde hoeveelheid mensen te voeden als bij reguliere landbouw. Dit zou ten koste kunnen gaan van de natuur. De onderzoekers benadrukken hierbij wel dat er meer onderzoek nodig is naar de milieueffecten van de verschillende landbouwtechnieken.

 

Externe informatie of producten

We zijn extern onderstaande boeken, betreffende biologisch, voor u tegengekomen:

  • Het bio kookboek. Auteur Jean-François Mallet, Nederlands, 128 pagina's. In dit kookboek worden verschillende productgroepen (vlees, fruit, peulvruchten, ontkiemde zaden, zeewier e.d.) in het kort beschreven en met kleine foto's geillustreerd. De recepten (48 totaal) zijn ingedeeld in hapjes en voorgerechten, hoofdgerechten met en zonder vlees of gevogelte en nagerechten.
  • Basishandboek voor de biologische moestuin. Auteur Marie Luise Kreuter, Nederlands, 104 pagina's. In boekje wordt beschreven hoe je groente, fruit en kruiden op biologische wijze kunt kweken, dus zonder gebruik van kunstmest en chemische bestrijdingsmiddelen.
  • Koken Met De Seizoenen. Auteur Ross Dobson, Nederlands, 160 pagina's. De recepten zijn verdeeld over de vier jaargetijden en worden uitsluitend bereid van biologische en eersteklas producten.
  • Biologische keuken. Auteur Ysanne Spevack, Nederlands, 256 pagina's. Kookboek met veel informatie over biologische landbouw en veeteelt en het waarom en nut van biologische voeding.
  • Biologische voedingssupplementen gegarandeerd van natuurlijke oorsprong en niet synthetisch gefabriceerd. Daarnaast wordt bij de productie zoveel mogelijk rekening gehouden met milieu, dier en mens.

 

Weten hoe?

Voor het voedingsdoel biologisch verlenen we geen diëtistendiensten.

 

Disclaimer voedingsdoelen

DietCetera geeft u met bovenstaande tekst slechts algemene informatie. Wij hebben deze tekst niet gericht op individuele personen en omstandigheden. Vanzelfsprekend hebben we wel getracht deze informatie zo duidelijk en correct mogelijk te omschrijven. U blijft echter zelf verantwoordelijk voor uw eigen keuzes en interpretaties. Mocht u specifieke vragen of problemen hebben dan adviseren we u contact op te nemen met uw (huis)arts, diëtist (zoals via DietCetera) of andere deskundigen. DietCetera is niet aansprakelijk voor eventuele schade ten gevolge van het onjuist interpreteren van deze tekst.

 

Vorige

top