Brede diëtisten informatie over voedingsdoelen

Vetarm

Een vetarme voeding verlaagt het risico op hart- en vaatziekten. Te weinig vet kan leiden tot onvoldoende vitaminen en essentiële vetzuren.

Een vetarm afvaldieet is een caloriearm dieet. De gedachte hierachter is dat een vetarm afvaldieet helpt bij afvallen. Het principe is om zo min mogelijk vet binnen te krijgen. Een vetarm dieet speelt een rol bij het verlagen van het risico op hart- en vaatziekten en overgewicht. Daarnaast kan het worden voorgeschreven bij stoornissen in de vetopname. Bijvoorbeeld bij een ziekte, bepaald medicijngebruik of bij een chirurgische verwijdering van een deel van de dunne darm.

De opname van vet vindt plaats in de dunne darm. In de darm wordt vet afgebroken tot kleinere deeltjes. Deze deeltjes kunnen opgenomen worden in het bloed. Het bloed bevat cholesterol. Cholesterol is een vetachtige stof die betrokken is bij het vervoer van vet door het lichaam. Via het bloed wordt vet naar de lever, spieren en vetweefsels vervoerd. Deze weefsels en organen verwerken de vetten en vetachtige stoffen verder. Het lichaam benut bijna alle vetten uit de voeding.

 

Functies vet

Vet kent in het lichaam verschillende functies. De belangrijkste is de functie als brandstof. Vet dat niet wordt gebruikt als brandstof wordt opgeslagen als reservevoorraad. Deze reserve wordt aangesproken op momenten dat er minder voeding binnen komt. Het lichaam kan niet helemaal zonder vet. Vet is nodig voor de opname van bepaalde vitamines en essentiële vetzuren. Vet is een onderdeel van de lichaamscellen en het afweersysteem. Bovendien beschermt vet het lichaam tegen kou. Bij organen en zenuwcellen dient het als een vorm van isolatie tegen beschadiging.

 

Soorten vetten

Er zijn verschillende soorten vetten, zowel dierlijk als plantaardig. Het lichaam krijgt vet met de voeding binnen. In het lichaam wordt vet afgebroken in kleinere deeltjes. Deze deeltjes worden ook wel vetzuren genoemd. Ruim de helft van de Nederlanders weet dat er verzadigde en onverzadigde vetzuren zijn. Dat onverzadigde vetzuren het gezonde vet is, weet bijna 70%. Er zijn twee soorten onverzadigde vetzuren: enkelvoudig en meervoudig. Meervoudig onverzadigde vetzuren zijn essentiële vetzuren. Dit betekent dat het lichaam deze niet zelf kan maken. Essentiele vetzuren krijgt het lichaam via de voeding binnen. Het lichaam gebruikt deze vetzuren bij de aanmaak van hormonen. Bekende essentiële onverzadigde vetzuren zijn omega 3 en omega 6.

Veel vloeibare producten bevatten onverzadigde vetzuren, zoals diverse oliën. Olie is bij kamertemperatuur vloeibaar. Vet is bij kamertemperatuur vast. Een vloeibaar product kan echter omgezet worden in vast vet. Dit noemt men harden. Bij het harden van een vloeibaar product ontstaan transvetzuren. Transvetzuren zijn bijproducten van het industrieel harden van vet. Deze vetzuren zijn slecht voor de gezondheid.

 

Hoe werkt het?

Het lichaam heeft vet nodig, maar niet te veel. Te veel vet kan aanleiding geven tot overgewicht. Overgewicht ontstaat wanneer er meer wordt gegeten dan dat er wordt verbruikt. Vet levert per gram meer calorieën dan een gram eiwit of koolhydraten. Om die reden kan een vetrijke voeding gemakkelijk leiden tot overgewicht. Overgewicht geeft een verhoogd risico op bepaalde vormen van kanker en diabetes type 2. Andere nadelige gevolgen kunnen een hoge bloeddruk en een hoog cholesterolgehalte zijn. Dit vergroot de kans op hart- en vaatziekten.

Binnen het vetarme dieet wordt de totale vetinname verminderd. Verzadigde en transvetten worden zoveel mogelijk vermeden. Beide vetsoorten zijn slecht voor de gezondheid. Deze vetten kunnen de kans op hart- en vaatziekten vergroten. Het grootste gedeelte van de vetinname in het dieet bestaat uit onverzadigde vetten. Het lichaam heeft deze vetten nodig voor de essentiële vetzuren. Om die reden wordt onverzadigd vet niet beperkt. Een deel van de vetrijke producten worden vervangen door eiwitrijke producten. Eiwit verzadigt beter dan vet. Verzadiging is de mate waarin de voeding het lichaam een vol gevoel geeft. Bij een hoge verzadiging duurt het langer voordat iemand weer trek heeft. Iemand die minder snel trek heeft zal over het algemeen minder eten. Dit heeft een positief effect op het verliezen van gewicht.

 

Kenmerken vetarm dieet:

  • Vermindering van de totale vetinname. De minimale behoefte aan vet is ongeveer 20 energieprocent. Dit houdt in dat de hoeveelheid vet minimaal 20% van totale inname aan calorieën is. Hiermee kan het lichaam voldoende essentiële vetzuren binnen krijgen. Deze hoeveelheid is ook voldoende voor de opname van bepaalde vitamines.
  • Voldoende vitamines en mineralen.

 

Gezondheidseffecten

Positieve aspecten van een vetarme voeding op de gezondheid kunnen zijn:

  • Gewichtsverlies;
  • Verlaging cholesterolgehalte;
  • Verlaagd risico op hart- en vaatziekten.

 

Een vetarm dieet helpt bij het verliezen van gewicht. Gewichtsverlies bij overgewicht levert gezondheidswinst. Risico’s als een hoge bloeddruk, een hoog cholesterolgehalte en diabetes type 2 worden daarmee verkleind. Van de Nederlandse volwassenen heeft één op de acht een verhoogd cholesterolgehalte. Bij een waarde hoger dan 6,5 is er sprake van een verhoogd cholesterolgehalte. Het gehalte is licht verhoogd bij een waarde tussen 5,0 en 6,4. Het cholesterolgehalte kan via een bloedonderzoek bij de huisarts worden gemeten.

Via de voeding kan het cholesterolgehalte worden verlaagd. Vooral vetten spelen daarbij een rol. Cholesterol is een vetachtige stof. Er zijn twee soorten. Het zogenaamde goede en slechte cholesterol. Het LDL cholesterol is het slechte cholesterol. Dit type zet zich af tegen vaatwanden. Langdurig hoge waardes vergroten de kans op verstopping van de bloedvaten. Het dichtslibben van bloedvaten staat bekend als (slag)aderverkalking. Een ander woord hiervoor is artherosclerose. Hierdoor neemt de kans op hart- en vaatziekten toe. Een LDL waarde onder de 2,5 is goed. Verzadigde vetzuren hebben een verhogend effect op het slechte LDL cholesterol. Transvetzuren zijn nog slechter voor de gezondheid dan verzadigde vetzuren. Transvetzuren verhogen het slechte LDL cholesterol en verlagen het goede HDL cholesterol. Het HDL cholesterol is het goede cholesterol. Dit type verwijdert het slechte cholesterol uit het bloed naar de lever. In de lever wordt het slechte cholesterol vernietigd. Via de ontlasting verdwijnt het uit het lichaam. Hoe hoger de HDL waarde, hoe beter. Onverzadigde vetzuren zijn goed om het totaal cholesterolgehalte in het bloed te verlagen.

 

Extra aandacht verdient dit dieet bij mensen die bloedverdunners gebruiken. Bepaalde meervoudig onverzadigde vetzuren verminderen de bloedstolling. Bij een vetarme voeding bevat de vetinname voor het grootste deel onverzadigde vetzuren. In combinatie met bloedverdunners kan dit de kans op bloedingen vergroten. Mensen die bloedverdunners gebruiken dienen altijd met de arts te overleggen.

Met een sterk vetbeperkt dieet kunnen bepaalde tekorten ontstaan. Sommige vetten leveren essentiële vetzuren en belangrijke vitamines. Deze tekorten dienen te worden aangevuld. Bovendien kan er zonder vervanging van de vetrijke producten een hongergevoel ontstaan. Om die reden is professionele begeleiding bij het volgen van een vetarm dieet belangrijk. Begeleiding kan daarnaast motiverend werken om het dieet vol te houden. Een andere motiverende factor is smaak. Vet speelt daarin een belangrijke rol. Een vetarme voeding wordt qua smaak vaak als minder aantrekkelijk ervaren.

vetarmvetbeperktdieetcaloriearmverzadigd vetzurenonverzadigd vetzurentransvetzurensmaakeiwitcholesterolHDLLDLbloedonderzoekhart- en vaatziektenovergewichtafvallenplantensterolen

Andere gevolgen van een te streng vetbeperkt dieet kunnen zijn:

  • Cholesterolproblemen: via de voeding komen er geen goede vetten binnen. Goede vetten bevatten het goede cholesterol. Hierdoor krijgt het slechte cholesterol de overhand.
  • Hormonale problemen: stemmingswisselingen, vruchtbaarheidsproblemen of het uitblijven van de menstruatie bij vrouwen.
  • Weerstandsproblemen: het immuunsysteem verzwakt.

 

Onderzoek

  • Het vervangen van verzadigde vetzuren voor meervoudig onverzadigde vetzuren in voeding levert gezondheidswinst op. Het vermindert het risico op hart- en vaatziekten en diabetes mellitus type 2. Dat blijkt uit een recent wetenschappelijk onderzoek. Dit geldt ook voor patiënten die al hart- en vaatziekten en diabetes mellitus type 2 hebben. De gezondheidswinst lijkt vooral toe te schrijven aan het verlies van gewicht. Overgewicht is één van de risicofactoren voor diabetes type 2. Het risico op hart- en vaatziekten vermindert met 20%. Mits 5% van de calorieën uit verzadigde vetzuren vervangen wordt door onverzadigde vetzuren. Onverzadigde vetzuren vervangen door koolhydraten is niet aan te raden. Dit vergroot de kans op het ontstaan van hart- en vaatziekten. Verzadigde vetzuren vervangen door koolhydraten heeft geen effect op het risico op hart- en vaatziekten. Er zijn aanwijzingen dat het juist een ongunstig effect kan hebben.
  • Het hart beschikt over een beschermingsmechanisme tegen vet. Dit mechanisme komt opgang na het eten van een vette maaltijd. Bij de afbraak van vet kunnen schadelijke stoffen vrij komen. Dit mechanisme voorkomt dat deze stoffen zich ophopen in de hartspier. Er zijn aanwijzingen dat dit beschermingsmechanisme onder druk komt te staan bij veel lichaamsvet. Dit zou het beschermende effect verminderen.
  • Toegevoegde transvetzuren bleken schadelijk te zijn voor het lichaam. Uit onderzoek is nu gebleken dat ook natuurlijke transvetzuren slecht zijn voor het cholesterolgehalte. Dit is in tegenstelling tot wat eerder werd gedacht.
  • Stoffen die erg lijken op cholesterol zijn plantensterolen. Dankzij de vergelijkbare vorm kunnen deze stoffen met elkaar concurreren. Plantensterolen kunnen de plaats van cholesterol innemen. Op die manier wordt de opname van cholesterol in het lichaam belemmerd. Dit kan het cholesterolgehalte doen dalen. Dat blijkt uit onderzoek. Plantensterolen komen van nature voor in bepaalde voedingsproducten. Het lichaam kan plantensterolen niet zelf maken. Het kan een goede aanvulling zijn op een vetarm dieet bij een verhoogd cholesterolgehalte.
 

Externe informatie of producten

Onderstaand boek verstrekt ook informatie over vetarme voeding. Tevens een aantal relevante producten:

 
Weten hoe?

Uitgeschreven voedingsadviezen kunt u eenvoudig via onderstaande 'volg onze suggestie' bestellen. Op de bestelpagina kunt u deze suggestie naar eigen wens aanpassen. De uitgeschreven adviezen zijn alleen geschikt voor volwassenen van 18 t/m 70 jaar, de consulten zijn er voor elke leeftijd.

Bestel suggestie
CategorieDienstPrijs
IntakeRegistratieGratis
AdviesUw voedingsplan39,95
Totaal€ 39,95

Disclaimer voedingsdoelen

DietCetera geeft u met bovenstaande tekst slechts algemene informatie. Wij hebben deze tekst niet gericht op individuele personen en omstandigheden. Vanzelfsprekend hebben we wel getracht deze informatie zo duidelijk en correct mogelijk te omschrijven. U blijft echter zelf verantwoordelijk voor uw eigen keuzes en interpretaties. Mocht u specifieke vragen of problemen hebben dan adviseren we u contact op te nemen met uw (huis)arts, diëtist (zoals via DietCetera) of andere deskundigen. DietCetera is niet aansprakelijk voor eventuele schade ten gevolge van het onjuist interpreteren van deze tekst.

 

Vorige

top